ශ්‍රී ලංකාවේ මිරිදිය මසුන් පිළිබඳ නව සොයාගැනීමක් – ලෝච් මත්ස්‍යයන් අතර ජානමය වෙනස්කම් රැසක්
20 Oct 2026, 12:03 PM |
News |
Views: 8
ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපයේ ගංගා ද්‍රෝණිවලින් හමුවන මිරිදිය ලෝච් මත්ස්‍යයන් (Freshwater Loaches) පිළිබඳ සිදුකළ නව අධ්‍යයනයකින්, ඔවුන් අතර අවම වශයෙන් වෙනස් ජානමය පරම්පරා අටක් පවතින බව හෙළි වී තිබේ.
DNA විශ්ලේෂණ, කෞතුකාගාර නිදර්ශක සහ සිරුරේ හැඩය පිළිබඳ මිනුම් ඇසුරින් සිදුකළ මෙම අධ්‍යයනයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම මත්ස්‍ය කාණ්ඩයේ ජෛව විවිධත්වය මෙතෙක් හඳුනාගෙන ඇති ප්‍රමාණයට වඩා සංකීර්ණ විය හැකි බවයි.
පර්යේෂකයන් මයිටොකොන්ඩ්‍රියා DNA ජාන වන cox1 සහ cytb මෙන්ම න්‍යෂ්ටික DNA ජාන වන rag1 සහ irbp ද විශ්ලේෂණය කර තිබේ. එම ප්‍රතිඵල අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ Schistura ලෝච් මත්ස්‍යයන් එකම පරිණාමීය කණ්ඩායමකට අයත් බවට ප්‍රබල සාක්ෂි ලැබී ඇත. ඒ සඳහා සිදුකළ විශ්ලේෂණයේදී සියයට 100ක බූට්ස්ට්‍රැප් සහායක් ද වාර්තා වී තිබේ.
මෙම රටාවෙන් යෝජනා වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම මත්ස්‍යයන් විවිධ අවස්ථාවලදී පැමිණි කණ්ඩායම් කිහිපයකින් නොව, එක් ප්‍රධාන පැමිණීමකින් පසු දිවයින තුළ පරිණාමය වී ඇති බවයි.
කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් පැමිණි මූලාශ්‍රය විය හැකි ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයේ මත්ස්‍යයන්ගෙන් සමාන DNA සාම්පල අධ්‍යයනයට ඇතුළත් කර නොමැති බැවින්, එම සම්බන්ධතාව තවදුරටත් අධ්‍යයනය කළ යුතු බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
මයිටොකොන්ඩ්‍රියා DNA මත පදනම් වූ එක් ක්‍රමයක් මඟින් ජානමය කණ්ඩායම් අටක් (L1–L8) හඳුනාගෙන ඇති අතර, තවත් ක්‍රමයකින් කණ්ඩායම් නවයක් හඳුනාගෙන තිබේ.
එම ක්‍රම දෙක අතර ඇතැම් කණ්ඩායම් වෙන් කිරීමේ හා එකට ගොනු කිරීමේ වෙනස්කම් ද දක්නට ලැබිණි.
ඒ අනුව, මෙම ජානමය කණ්ඩායම් සංඛ්‍යාවෙන්ම නිශ්චිත මත්ස්‍ය විශේෂ සංඛ්‍යාව තීරණය කළ නොහැකි බව අධ්‍යයනය අවධාරණය කරයි.
එහෙත්, සාම්ප්‍රදායිකව සිරුරේ හැඩය වැනි ලක්ෂණ මත පදනම්ව හඳුනාගන්නා වෙනස්කම්වලට වඩා ජානමය විවිධත්වය පැහැදිලිව පෙනී යාම, ශ්‍රී ලංකාවේ මිරිදිය මත්ස්‍ය ජෛව විවිධත්වය පිළිබඳ වැඩිදුර පර්යේෂණවල අවශ්‍යතාව මතු කරයි.
